odpoczywający skowronek czubaty

Co dzieje się ze skowronkami, gdy temperatury spadają, a dni stają się krótsze? Czy te niewielkie ptaki pozostają w swoich letnich siedliskach, czy może podejmują długą podróż w poszukiwaniu cieplejszych miejsc? Przyjrzyjmy się bliżej zwyczajom migracyjnym skowronków.

Gatunki skowronków i ich zasięg występowania

Skowronki to rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca około 90 gatunków. Występują one na całym świecie, z wyjątkiem Antarktydy i niektórych wysp oceanicznych. W Europie i Azji powszechnie spotykany jest skowronek zwyczajny (Alauda arvensis), natomiast w Ameryce Północnej występuje skowronek preriowy (Eremophila alpestris).

Poszczególne gatunki skowronków zamieszkują różnorodne siedliska, takie jak:

  • otwarte tereny trawiaste
  • pola uprawne
  • półpustynie
  • tundrę

Zwyczaje migracyjne skowronków

Nie wszystkie skowronki odlatują na zimę. Niektóre populacje, zwłaszcza te zamieszkujące cieplejsze regiony, pozostają na swoich terytoriach przez cały rok. Jednak wiele skowronków, szczególnie tych z chłodniejszych obszarów, podejmuje sezonowe wędrówki.

Skowronki zwyczajne z północnej i środkowej Europy zazwyczaj migrują na południe, docierając do basenu Morza Śródziemnego, a nawet do Afryki Północnej. Natomiast populacje z południowej Europy często pozostają na miejscu lub przemieszczają się na niewielkie odległości.

Podobnie jest w przypadku skowronków preriowych z Ameryki Północnej. Ptaki gniazdujące w północnej części zasięgu, np. w Kanadzie, zwykle odlatują na zimę do południowych stanów USA i Meksyku. Z kolei populacje z południowych rejonów mogą prowadzić osiadły tryb życia.

Czynniki wpływające na migrację skowronków

Na decyzję o podjęciu wędrówki wpływa wiele czynników, takich jak:

  • dostępność pokarmu
  • warunki pogodowe
  • długość dnia
  • predyspozycje genetyczne

Skowronki żywią się głównie nasionami i owadami. Gdy jesienią i zimą baza pokarmowa się kurczy, ptaki mogą być zmuszone do opuszczenia swoich terytoriów w poszukiwaniu pożywienia.

Niskie temperatury i zalegająca pokrywa śnieżna również skłaniają skowronki do migracji. Ptaki te nie są przystosowane do ekstremalnie zimnych warunków i mają trudności z dotarciem do pokarmu ukrytego pod śniegiem.

Skracający się dzień także odgrywa istotną rolę w wyzwalaniu zachowań migracyjnych. Skowronki, podobnie jak wiele innych ptaków, są wrażliwe na zmiany długości dnia, które wpływają na ich cykl życiowy i hormonalny.

Strategie migracyjne skowronków

Skowronki mogą stosować różne strategie migracyjne w zależności od gatunku i populacji. Niektóre ptaki pokonują duże odległości w stosunkowo krótkim czasie, podczas gdy inne migrują etapami, zatrzymując się po drodze na odpoczynek i żerowanie.

Skowronki zwyczajne zazwyczaj wędrują nocą, formując luźne stada. Ptaki te potrafią przelecieć nawet do 1000 km w ciągu jednej nocy. Podczas przelotów orientują się głównie dzięki położeniu gwiazd i polu magnetycznemu Ziemi.

Z kolei skowronki preriowe często migrują w małych grupach lub pojedynczo, zarówno w dzień, jak i w nocy. Ich wędrówki są zazwyczaj krótsze i bardziej rozciągnięte w czasie niż w przypadku skowronków zwyczajnych.

Zimowanie skowronków

Skowronki, które podejmują wędrówkę, spędzają zimę w cieplejszych regionach, gdzie mają dostęp do obfitych źródeł pokarmu. Ptaki te często gromadzą się w duże stada na otwartych terenach, takich jak pola uprawne, pastwiska czy stepy.

Zimujące skowronki zwyczajne można spotkać na obszarach basenu Morza Śródziemnego, w Afryce Północnej, a nawet na Bliskim Wschodzie. Ptaki te chętnie przebywają na polach zbożowych i innych terenach rolniczych, gdzie znajdują obfite źródła nasion.

Skowronki preriowe zimują głównie w południowych stanach USA, Meksyku i Ameryce Centralnej. Preferują suche, otwarte siedliska z niską roślinnością, takie jak prerie, półpustynie czy tereny rolnicze.

Powrót na lęgowiska

Wraz z nadejściem wiosny i wydłużaniem się dnia skowronki zaczynają powracać na swoje terytoria lęgowe. Samce przylatują zazwyczaj wcześniej niż samice, aby zająć najlepsze terytoria i przyciągnąć partnerki swoim melodyjnym śpiewem.

Skowronki zwyczajne powracają do Europy od lutego do kwietnia, w zależności od szerokości geograficznej. Ptaki z populacji południowych mogą przystępować do lęgów już w marcu, podczas gdy te z północy zazwyczaj rozpoczynają rozród w kwietniu lub maju.

Skowronki preriowe z kolei pojawiają się na swoich lęgowiskach w Ameryce Północnej od marca do maja. Podobnie jak u skowronków zwyczajnych, samce powracają nieco wcześniej i zaczynają oznaczać swoje terytoria charakterystycznym śpiewem.

Zagrożenia dla migrujących skowronków

Migrujące skowronki narażone są na wiele zagrożeń, zarówno naturalnych, jak i związanych z działalnością człowieka. Do najważniejszych z nich należą:

  • utrata i fragmentacja siedlisk
  • kolizje z budynkami i pojazdami
  • drapieżnictwo
  • zmiany klimatyczne

Intensyfikacja rolnictwa i urbanizacja przyczyniają się do zaniku odpowiednich siedlisk dla skowronków, co może utrudniać ptakom znalezienie miejsc do odpoczynku i żerowania podczas wędrówek.

Podczas przelotów skowronki często padają ofiarą kolizji z przeszkodami, takimi jak wieżowce, elektrownie wiatrowe czy linie energetyczne. Ptaki te są również narażone na ataki ze strony drapieżników, zwłaszcza podczas odpoczynku na ziemi.

Zmiany klimatyczne mogą wpływać na terminy migracji i dostępność pokarmu dla skowronków. Anomalie pogodowe, takie jak susze czy gwałtowne załamania pogody, mogą stanowić dodatkowe wyzwania dla wędrujących ptaków.